NIEŚMIAŁE DZIECKO CZY MUTYZM WYBIÓRCZY?

               Mówienie jest bardzo ważną umiejętnością, konieczną do komunikowania się i nawiązywania więzi z innymi. To podstawowa umiejętność jaką dziecko rozwija w kolejnych etapach swojego życia. Jednak zdarza się tak, że proces ten jest zaburzony i dziecko zmaga się z problemem mówienia.

     

               W psychologii klinicznej występuję dwa przypadki mutyzmu, mutyzm całkowity oraz mutyzm wybiórczy, w którym jednostka nie posługuje się językiem ale tylko w wybranych i konkretnych sytuacjach. W klasyfikacji zaburzeń psychicznych (DSM-IV) wprowadzono termin „mutyzm selektywny”, zwrócono uwagę na pewną możliwość, że dziecko milczy nie w sposób celowy i zamierzony, ale reaguje niemówieniem w odpowiedzi na zagrażającą sytuację lub środowisko. Prawdziwe przyczyny braku mówienia są natury psychologicznej, a ściślej ujmując, wynikają z rzeczywiście odczuwanego lęku i innych trudnych uczuć. Rozpoznanie musi być poprzedzone dokładną diagnozą stanu psychicznego i somatycznego dziecka.

          Warto zwrócić uwagę na to, iż są dzieci uwięzione w ciszy od najmłodszych lat. Często komunikacja z takim dzieckiem jest niemożliwa, mimo tego, iż dziecko ma rozwinięte zdolności mówienia. Takie dziecko swobodnie komunikuje się z domownikami, rodzicem czy rodzeństwem, jednak po za miejscem zamieszkania, np. w szkole, przedszkolu nie wypowiada się, nie komunikuje z żadną osobą, czy to jest nauczyciel czy koledzy z klasy. Zaburzenie to najczęściej pojawia się między 3 a 5 rokiem życia. Jednak bardzo często jest bagatelizowane i ignorowane, tłumaczeniem że dziecko jest nieśmiałe. Zdarza się także, że niektóre dzieci maja problem z jedzeniem na terenie szkoły czy przedszkola. Stają się nie zgrabne i sztywne w wykonywaniu różnych czynności, pomimo tego że ich rozwój motoryczny jest prawidłowy. Poczucie braku komfortu w sytuacjach codziennej komunikacji i funkcjonowania w społeczeństwie, przysparza dziecku wiele dyskomfortu i stresu.

   Mutyzm wybiórczy jest zaburzeniem lękowym o wieloczynnikowej etiologii. Czynnikami wywołującymi pojawienie się choroby może być czynnik biologiczny, taki jak: uszkodzenie mózgu, okołoporodowe powikłania, opóźniony rozwój psychoruchowy. Kolejny czynnik to uraz psychiczny: przemoc wobec dziecka, dramatyczne zdarzenie dla dziecka np. rozwód rodziców, śmierć rodzica, odrzucenie. Dzieci dotknięte tym zaburzeniem są lękliwe, wycofane, bardzo często odsuwają się na bok i obserwują otoczenie. Mimika takiego dziecka jest bardzo uboga a ciało jest sztywne i napięte.

  Postępowanie z dzieckiem mutystycznym wymaga wielkiej cierpliwości i taktu. Podczas zajęć dziecko powinno być otoczone miłością, zrozumieniem i powinno czuć się bezpiecznie. Trzeba umożliwić dziecku rozwijanie jego zainteresowań, budować poczucie własnej wartości, a także zadbać o to, aby uwierzyło we własne siły, możliwości i pokonało lęk przed kontaktem werbalnym. Należy eliminować poczucie zagrożenia, które cały czas towarzyszy dzieciom mutystycznym. Wczesna interwencja może pomóc dziecku w osiąganiu sukcesów. Posiadanie zaprzyjaźnionego grona rówieśników jest potrzebą każdego dziecka a  dziecka z mutyzmem szczególnie , dlatego tak ważna jest współpraca szkoły, nauczycieli, rodziców, pedagogów, którzy współpracują i dbają m.in również  o odpowiednie przygotowanie  rówieśników z którymi dziecko z mutyzmem będzie się śmiało komunikowało.